Leuven doet het niet goed wat betaalbaar wonen betreft. Onze stad wint elke jaar de prijs van duurste centrumstad. Zowel om te kopen als om te huren. Een gemiddeld huis kost in Leuven 470.000 euro. Je betaalt in Leuven gemiddeld 12% meer voor een vergelijkbare woning dan in Antwerpen, en tot wel de helft meer dan in centrumsteden zoals Genk of Roeselare. Voor een huurappartement in Leuven betaal je vandaag gemiddeld 1.110 euro. In 2020 stond de prijs nog op 773 euro, een verschil van 44 procent. En voor een rijhuis betaalde je in 2025 gemiddeld 1.402 euro. In vijf jaar tijd is de prijs met 38 procent toegenomen, want in 2020 stond de gemiddelde huurprijs nog op 1.015 euro. En ook wat het aantal sociale woningen betreft, scoort Leuven ondergemiddeld met 7,2%. Leuven heeft een historische achterstand, en Ridouani beloofde in 2018 een enorme inhaalbeweging, maar daar kwam weinig van in huis. Tussen 2019 en 2025 kwamen er maar 193 sociale woningen bij, terwijl het doel 618 was. De stad krijgt daarom van Vlaanderen een van de hoogste doelen qua aantal sociale woningen tegen 2042 opgelegd: 1.410 extra sociale woningen

Leuven is een stad waar veel mensen willen wonen. Als je dus gewoon de markt laat spelen, en vraag en aanbod laat bepalen wat woningen kosten, dan wordt het duur. En dat is effectief wat er gebeurt. In Leuven werden projectontwikkelaars lange tijd carte blanche gegeven voor het bouwen van de meest winstgevende projecten, wat telkens een overvloed aan luxewoningen opleverde. Hierdoor is er een groot tekort aan betaalbare woningen ontstaan. Dat liet zich ook meteen liet voelen in prijsstijgingen voor de hele woonmarkt. Daarnaast heeft Leuven ook een groot tekort aan sociale woningen. Het stadsbestuur erkent het probleem en beloofde 618 nieuwe sociale woningen te bouwen tussen 2019 en 2025. Deze belofte is helaas niet waargemaakt. Slechts 193 sociale woningen kwamen erbij. Onder druk van de PVDA kondigde het Leuvense stadsbestuur nu aan dat 20% van de woningen in nieuwe projecten sociale woningen moeten zijn, maar na jaren van kiezen voor winst over de noden van mensen is dit niet genoeg. Er moet dus dringend voldaan worden aan onze eisen: 1/3 sociale woningen en 1/3 betaalbare woningen bij nieuwe projecten.

Vlaanderen heeft inderdaad een grote verantwoordelijkheid wat betreft wonen en onze Vlaamse Parlementsleden geven de Vlaamse Regering geen rust over het thema wonen. Ook de Vlaamse Regering komt enorm tekort. Kijk maar naar de recente maatregel om de registratierechten weer te verhogen van 2% naar 3%. Maar dat wil niet zeggen dat Leuven zomaar de hete aardappel kan doorschuiven naar de Vlaamse Regering (waar 2/3 Leuvense bestuurspartijen ook inzitten).
Een voorbeeld van het historisch zwakke woonbeleid waarvoor Leuven zelf verantwoordelijk is, zijn het aantal sociale woningen: Leuven heeft 68 sociale woningen per 1000. Steden als Genk (119/1000), Gent (116/1000) of Mechelen (92/1000) tonen dat het veel beter kan. 
De Vlaamse overheid gaf Leuven al de opdracht om het grootste aantal sociale woningen bij te bouwen van alle Vlaamse gemeenten (1400 tegen 2042). Vlaanderen wijst dus zelf ook naar de stad Leuven om het probleem van betaalbaar wonen aan te pakken. 
Leuven wijst inderdaad sinds lange tijd ook naar de markt als een probleem. ‘Iedereen wil namelijk in Leuven wonen,’ zegt het bestuur steeds weer. Maar door projectontwikkelaars vrije keuze te geven bij het bouwen van hun projecten, werkt het stadsbestuur het probleem zelf in de hand. Die kozen natuurlijk allemaal voor de bouw van meer winstgevende luxeapartementen, waardoor betaalbare woningen schaars werden, en uiteindelijk zelfs voor basiswoningen de prijs de lucht in schoot. De stad beperkte zich tot het proberen onderhandelen met de projectontwikkelaar om toch een deel betaalbaar te houden. 
Daarnaast werken ze het probleem verder in de hand door stadsgronden te verkopen aan de hoogste bieder in plaats van zelf betaalbare woningen te bouwen, iets wat ze in deze bestuursperiode willen blijven doen. 
Dit beleid is direct verantwoordelijk voor de hoge prijs van woningen nu. De realiteit is dat het de gevolgen van de markt zijn die hebben geleidt tot de torenhoge woonprijzen in Leuven, en dus zal de markt het probleem ook niet kunnen oplossen. Alleen door het opleggen van voorwaarden bij het bouwen van nieuwe projecten, zoals ons voorstel om bij elk project 1/3 sociale woningen en 1/3 betaalbare woningen te verzekeren, zullen de woonprijzen in Leuven kunnen worden aangepakt.

De stad deelt huursubsidies uit en lanceerde al enkele mooie initiatieven zoals Community Land Trust, waar de grond in handen blijft van de organisatie en enkel de woning wordt verkocht. Na zes jaar uitstel en onder onze constante druk beloofde ze deze beleidsperiode ook een woonnorm in te voeren die projectontwikkelaars verplicht om 20% betaalbare of sociale woningen te voorzien. Tegelijkertijd blijven deze initiatieven druppels op een hete plaat. Een huursubsidie van enkele tientallen euro’s kan niet op tegen huurprijzen die op vijf jaar met meer dan 300 euro gestegen zijn. Het CLT heeft tot nu toe plannen voor 16 nieuwe betaalbare woningen tegen 2028. Een woonnorm die 20% betaalbare woningen eist, laat nog steeds 80% onbetaalbare woningen over. 
Daarnaast kan de stad haar eigen beloftes niet nakomen. In 2019 beloofden ze 618 nieuwe sociale woningen bij te bouwen tegen 2025. Uiteindelijk kwamen er slechts 193 bij: nog geen derde van het beloofde aantal. Nu beloven ze tegen 2042 2.000 extra sociale woningen bij te bouwen. Mooi, maar weinig geloofwaardig als je weet dat sociale woningmaatschappij Dijledal in 2027 voor een tekort van wel 3 miljoen euro staat en nu al spreekt over de verkoop van bestaande sociale woningen.
Een brandende huurmarkt blus je niet met enkele kleine emmertjes. Toch blijft de stad vasthouden aan dezelfde marktlogica die mee aan de basis ligt van de huidige wooncrisis. In plaats van haar eigen gronden in te zetten voor betaalbare woningen, verkoopt ze die gronden om prestigeprojecten te financieren. En in plaats van echt in te grijpen op de woningmarkt, kiest ze voor kleine huursubsidies en beperkte projecten. De eigenlijke macht over de Leuvense huurmarkt blijft uiteindelijk bij de grote projectontwikkelaars.
Als Leuven echt betaalbaar wil worden en wil voorkomen dat nog meer Leuvenaars door stijgende huurprijzen uit de stad worden verdreven, kan ze dat niet overlaten aan de projectontwikkelaars die ons tot hier hebben gebracht. Dan moet de stad zelf het heft in handen nemen door de huurprijzen te blokkeren en een echte woonnorm in te voeren. Telkens wanneer wij voorstellen om dat daadwerkelijk te doen, weigert de stad dat zelfs maar verder te onderzoeken.

Onder onze druk heeft de stad na zes jaar uitstel heeft de stad eindelijk een eerste Leuvense woonnorm aangekondigd. In de bouwverordening van de stad zal de eis verwerkt worden dat projectontwikkelaars 20% betaalbare of sociale woningen voorzien in hun nieuwe bouwprojecten. Dat is een grote overwinning die afgedwongen is door de Leuvenaars onder onze druk, want tot dan had de stad voet bij stuk gehouden dat het onmogelijk was om zo’n woonnorm in te voeren.
Tegelijkertijd blijft het huidige voorstel van de stad te beperkt. 20% betaalbare woningen laat nog steeds 80% onbetaalbare woningen over. Terwijl projectontwikkelaars enorme winsten maken door de stad vol te bouwen met peperdure appartementen, worden Leuvenaars door de stijgende prijzen uit hun eigen stad geduwd. Met 20% nieuwe betaalbare of sociale woningen gaan we die wooncrisis niet oplossen. Als de stad haar belofte wil nakomen van 2.000 nieuwe sociale en betaalbare woningen tegen 2042, zal ze ook serieuze eisen moeten opleggen aan alle nieuwe bouwprojecten.
De Leuvense woonnorm toont langs de andere kant aan dat het perfect mogelijk is om eisen op te leggen aan projectontwikkelaars die in Leuven willen bouwen. Het eigenlijke probleem is veeleer een gebrek aan politieke ambitie. Als we Leuven echt betaalbaar willen maken, dan moeten we ook een echte woonorm invoeren. Wij willen een norm die één derde betaalbare en één derde sociale woningen eist van elke projectontwikkelaar. De projectontwikkelaar houdt dan nog altijd één derde over om aan de markt over te laten.

PVDA Leuven eist dat de stad haar gronden maximaal inzet om zelf sociale en betaalbare woningen op te bouwen of daarvoor te gebruiken.
Door gronden te verkopen, worden deze waardevolle gronden structureel in handen gegeven van private ontwikkelaars. Eens de gronden niet meer publiek bezit zijn, kan de stad enkel nog optreden door voorwaarden op te leggen in onderhandelingen met de ontwikkelaar. Dus verliest de stad absolute zeggenschap over wat er met de gronden wordt gedaan. Private ontwikkelaars willen winst maximaliseren, terwijl de stad de maatschappelijke noden zoals betaalbare huisvesting moet verdedigen.
In een stad als Leuven waar ruimte zo kostbaar is geworden door de woningprijzen die helemaal ontspoord zijn en waar er nog zo veel sociale woningen en betaalbare woningen moeten bijgebouwd worden, moet de stad net gronden bijkopen in plaats van verkopen.
Wat kan de stad doen met haar gronden in eigen bezit om wonen betaalbaar te maken in Leuven?
·    Zelf sociale woningen bouwen
·    Woonmaatschappijen er sociale woningen op laten bouwen
·    In erfpacht geven en de huurprijzen in de erfpachtovereenkomst plafonneren
Niet-bebouwbare gronden kunnen ingezet worden voor meer publieke, open ruimte of opengesteld worden voor lokale landbouw.

De Vlaamse wetgeving legt aan Vlaamse steden op hoe ze lokaal woonbeleid moeten voeren. Deze wetegeving kent aan gemeenten een centrale rol toe als ‘regisseur van het lokaal woonbeleid’. Leuven kan dus argumenteren dat zij de verplichting heeft om betaalbaarheid van wonen te beschermen op haar eigen grondgebied. Daarnaast is recht op menswaardig wonen een grondrecht en is kwaliteitsvolle en betaalbare huisvesting ook een Vlaamse beleidsdoelstelling. Anton argumenteerde dat enkele maanden geleden al op de gemeenteraad en de Schepen van Wonen had daarop geen enkel tegenargument. 
De stad kan dus principieel stellen dat ze verplicht is om op te treden tegen private huurders die toegang tot wonen belemmert of onmogelijk maakt met te hoge huurprijzen. 
PVDA Leuven eist daarom een gemeentelijk reglement dat referentiehuurprijzen oplegt met een sanctie aan verhuurders die hogere huur willen aanrekenen. Net zoals jouw auto wordt gekeurd op basis van objectieve criteria, kunnen we ook woningen keuren. 

Allereerst, de stelling klopt gewoon niet. 84% van de sociale woningen worden bewoond door Belgen. 
Daarnaast hebben verschillende politieke partijen als doel de werkende klasse te verdelen en verspreiden actief vooroordelen tegenover migranten, vrouwen, mensen uit de LGBTQ+-gemeenschap,...
Op wijktocht heeft het geen zin om een lange discussie te starten over racisme of zich vijandig op te stellen naar mensen met zo’n vooroordeel.  We moeten beseffen dat er bij mensen veel frustratie is naar alle lagen van het beleid toe, onder andere vaak over wonen. Die frustratie moeten we erkennen. Als er vanuit invloedrijke politici, opiniemakers,... steeds weer een schuldige wordt aangewezen, zijn er veel mensen die dit na een tijd zullen integreren. Als je elke dag het gif van racisme hoort, zullen er mensen zijn die hierdoor vergiftigt worden.
Onze discussie gaat in de eerste plaats over wonen en wij moeten tonen dat de grootste tegenstelling niet is tussen ‘Vlamingen’ enerzijds en ‘migranten’ anderzijds. Maar dat het beleid van de regeringen en het stadsbestuur zowel de Vlamingen als de migranten geen recht op betaalbaar wonen kan garanderen.
Je kan vragen stellen zoals:
–    Moet het stadbestuur in de eerste plaats niet voorzien dat er genoeg sociale woningen zijn voor iedereen? 
–    Vindt u ook niet dat het stadsbestuur teveel vrijheid geeft voor luxeprojecten en dat ze meer moeten focussen op betaalbare en sociale woningen voor iedereen?
–    Zou de stad niet zelf meer moeten bouwen?
–    Vindt u niet dat er gewoon te weinig sociale en betaalbare woningen zijn in Leuven?
–    ...

Met de woonnorm kunnen we net de concentratie van problemen tegengaan en vermijden dat er geïsoleerde “sociale wijken” ontstaan of wijken waar armoede (of rijkdom – zoals aan de Vaart) te geconcentreerd is. Een gezonde sociale mix in elk groot nieuw bouwproject moet een afspiegeling worden van de Leuvense bevolking: een derde sociale woningen en een derde betaalbare woningen en een derde vrije invulling kan die gezonde sociale mix mee realiseren en net problemen voorkomen.

Door die eis te koppelen aan elke vergunning, komen sociale en betaalbare woningen komen in alle buurten terecht. Zo wordt vermeden dat kansarme gezinnen in aparte wijken worden samengebracht en verkleint de kans op stigmatisering, ruimtelijke segregatie en zelfs discriminatie. De woonnorm is dus een instrument stedelijke integratie, niet voor het verspreiden van problemen.

De vraag naar woningen in Leuven zo groot is dat ontwikkelaars zullen blijven komen. De stad zegt zelf dat ze ‘slachtoffer zijn van hun eigen succes’ en dat ‘iedereen in Leuven wil wonen’. Er is een structureel tekort aan betaalbare woningen en Leuven is de duurste centrumstad om te wonen. De vraag is zo groot dat het wel dom zou zijn om bouwprojecten aan concurrenten cadeau te doen. Bovendien toont de praktijk aan dat de stad nu al eisen kan opleggen: het huidige stadsbestuur wil sinds kort 20% sociale en betaalbare woningen afdwingen bij nieuwe projecten, en we hebben geen signalen dat projectontwikkelaars zouden stoppen met bouwen. 
De essentie is dat de stad de regie moet nemen over wat er op ons grondgebied wordt gebouwd en dat zonder garantie op voldoende betaalbare woningen, geen vergunning wordt gegeven. Het is een kwestie van keuzes: als de stad haar woonbeleid serieus neemt, kan ze de private markt sturen in plaats van erdoor gestuurd te worden. In Wenen doen ze exact dat: het stadsbestuur werkt met de projectontwikkelaars en stelt nog veel strengere regels. Alles wat ze bouwen moet betaalbaar zijn. En net omdat de woningen betaalbaar zijn, hebben de ontwikkelaars ook garanties dat de woningen verkocht/verhuurd zullen geraken.

De objectieve criteria die PVDA Leuven voorstelt, zijn gericht op het bestrijden van structurele wantoestanden, niet op kleine verhuurders die hun appartement correct onderhouden. Er zijn tal van verhalen van mensen die bij huisjesmelkers als Appeltans krotten huren aan hoge prijzen. Het gaat dan vaak om mensen in kwetsbare situaties. 
De criteria kijken naar objectieve kenmerken van de woning zelf: grootte, kwaliteit, isolatie, comfort en ligging, om zo een maximale huurprijs te bepalen. Het doel is om malafide verhuurders die woekerwinsten maken op de kap van huurders aan te pakken. Verhuurders van één of twee degelijke appartementen die een redelijke prijs vragen voor een kwaliteitsvolle woning, hebben van deze maatregel niets te vrezen. Integendeel, objectieve criteria creëren duidelijkheid en beschermen ook hen tegen oneerlijke concurrentie van huisjesmelkers. Daarnaast pakken we huisjesmelkerij specifiek aan door het conformiteitsattest verplicht te maken en extra woontoezichters in te zetten, zodat de kwaliteit van alle huurwoningen gegarandeerd wordt.

Die vrees is onterecht, want de objectieve criteria zijn net bedoeld om de kwaliteit van huurwoningen te waarborgen, niet om een race naar de bodem in te zetten. Criteria bepalen de maximale huurprijs op basis van de staat van de woning op het moment dat de verhuur start. De verhuurder is trouwens nu al verantwoordelijk voor het onderhoud en de kwaliteit van die zaken op basis waarvan de huurprijs betaald zou worden. Als het gaat over aantal kamers, isolatie, ligging,... Dat zijn geen zaken waar een huurder invloed op heeft. 
We willen ook woningen proactief controleren om ervoor te zorgen dat woningen kwalitatief in orde zijn. We pakken huisjesmelkerij specifiek aan door het conformiteitsattest verplicht te maken en extra woontoezichters in te zetten, zodat de kwaliteit van alle huurwoningen gegarandeerd wordt.

De zaken die wij vragen, kosten eigenlijk maar weinig. We maken vooral andere politieke keuzes en treden regulerend op tegen de losgeslagen vrije markt. De woonnorm legt de verplichting bij projectontwikkelaars, niet bij de stadskas. Het blokkeren van huurprijzen op basis van objectieve criteria is een regulerende maatregel die de private markt stuurt. De huurpremie die de stad nu toekent (en dat is op zich positief) niet minder dan objectieve criteria opleggen voor het bepalen van de huurprijs. Daarnaast heeft de stad ook eigen gronden en gebouwen die ze relatief betaalbaar kan inzetten voor betaalbaar wonen.
Er is trouwens wel genoeg geld voor bijvoorbeeld een Bruulparking 2.0 van meer dan 30 miljoen euro, terwijl dat geld ook naar betaalbaar wonen kan gaan. Het gaat dus om prioriteiten: de stad heeft zeker de middelen, maar kiest er vandaag voor om ze niet genoeg aan wonen te besteden.  De “onrealistisch”-kritiek is vooral een excuus om niets te moeten doen.

Betaalbaar is geen vaag ideaal. Met het blokkeren van huurprijzen bv. wordt betaalbaarheid gekoppeld aan de objectieve kenmerken van de woning. Er zijn ook manieren op het te koppelen aan het inkomen van de bewoner. Een algemene vuistregel is bv. dat mensen niet meer dan 1/3e van hun inkomen aan wonen zouden moeten spenderen. 
Daarnaast moet sociaal wonen toegankelijk zijn voor een bredere groep mensen, niet alleen voor de laagste inkomens. In Wenen woont ongeveer 60% van de bewoners in een sociale of gesubsidieerde woning, van goede kwaliteit. In Leuven woont iets meer dan 7% in een sociale woning, vaak van geen goede kwaliteit (Sint-Maartensdal, eerder Lolanden,...). 
Betaalbaarheid betekent voor ons dus dat iedereen, ongeacht inkomen, in een kwaliteitsvolle woning moet kunnen wonen zonder dat de kost een onredelijke hap uit het budget neemt. Wonen is een basisrecht, geen luxeproduct.
Voor het stadsbestuur is ‘betaalbaar’ een woning die 20% onder de marktprijs ligt. In een losgeslagen markt is 20% lager dan absoluut ontbetaalbaar nog steeds onbetaalbaar. De marktprijs als basis nemen is geen goede manier om betaalbaarheid te definiëren.